ଭାରତର ଖଣିଜ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଶା
ତମ୍ବା, ସୁନା, ଗ୍ରାଫାଇଟ୍ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ-ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥରର ଖଣିଜ ଗଚ୍ଛିତଗୁଡ଼ିକ ମୟୂରଭଞ୍ଜ, ସମ୍ବଲପୁର, ସୋନପୁର ଏବଂ କଳାହାଣ୍ଡିକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଖଣିଜ ବିବିଧତାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରେ । ଏହି ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅପାର ସମ୍ଭାବନା ରଖିଛି, ଖଣି ଏବଂ ଖଣିଜ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଶିଳ୍ପରେ ନିବେଶକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି ।
ଓଡ଼ିଶାର ସମୃଦ୍ଧ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭାରତର ଶିଳ୍ପ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶକୁ ଆଧାର କରି ଚାଲିଛି । ଓଡ଼ିଶା, ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ଖଣିଜ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛି, ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଏବଂ ବିବିଧ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ରହିଛି ଯାହା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖେ । ଏହି ରାଜ୍ୟ ଭାରତର କ୍ରୋମାଇଟ୍ ଭଣ୍ଡାରର ଅଧାରୁ ଅଧିକ ଅଂଶୀଦାର ଏବଂ ଏଠାରେ ଦେଶର ୯୭% ରୁ ଅଧିକ ପରିମାଣ ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଯାଜପୁର, ଢେଙ୍କାନାଳ ଏବଂ କେଉଁଝର ଜିଲ୍ଲାର ସୁକିନ୍ଦା ଉପତ୍ୟକାରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ । ଏହି ଗଚ୍ଛିତ ଷ୍ଟେନଲେସ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ ଏବଂ ମିଶ୍ରଧାତୁ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ତମ୍ବା, ସୁନା, ଗ୍ରାଫାଇଟ୍ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ-ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥରର ଖଣିଜ ଗଚ୍ଛିତଗୁଡ଼ିକ ମୟୂରଭଞ୍ଜ, ସମ୍ବଲପୁର, ସୋନପୁର ଏବଂ କଳାହାଣ୍ଡିକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଖଣିଜ ବିବିଧତାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରେ । ଏହି ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅପାର ସମ୍ଭାବନା ରଖିଛି, ଖଣି ଏବଂ ଖଣିଜ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଶିଳ୍ପରେ ନିବେଶକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି । ଏହି ଖଣିଜ ସମ୍ପଦଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାୟୀ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍କାସନ ପରିବେଶଗତ ସନ୍ତୁଳନ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ପଞ୍ଚପାଟମାଲି ଅଞ୍ଚଳରେ ୧୮ ଶହ ନିୟୁତ ଟନ୍ ରୁ ଅଧିକ ପରିମାଣର ବକ୍ସାଇଟ୍ ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି, ଯାହା ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ । ରାୟଗଡା, କଳାହାଣ୍ଡି ଏବଂ ସୁନ୍ଦରଗଡରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ଭଣ୍ଡାର ଠାବ କରାଯାଇଛି ।
ଓଡ଼ିଶାର ସୁନ୍ଦରଗଡ (ଯୋଡା-ବଡ଼ବିଲ ଅଞ୍ଚଳ), କେଉଁଝର, ରାୟଗଡା ଏବଂ ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା ମାଙ୍ଗାନିଜ୍ ର ପ୍ରମୁଖ ହବ୍, ଏଠାରୁ ଭାରତର ଜାତୀୟ ଉତ୍ପାଦନର ୫୦% ରୁ ଅଧିକ ଯୋଗାଣ ହୁଏ । ଏତଦବ୍ଯତୀତ ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯାଜପୁର, କେଉଁଝର ଏବଂ ମୟୂରଭଞ୍ଜରେ ଭାରତର ୯୩% ନିକେଲ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ମହଜୁଦ ରହିଛି । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦରଗଡ, ନୂଆପଡା ଏବଂ ବରଗଡ଼ରେ ଚୂନପଥର ଏବଂ ଡୋଲୋମାଇଟ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ସିମେଣ୍ଟ ଏବଂ ଇସ୍ପାତ ଶିଳ୍ପରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଭାନାଡିୟମ୍ ଏବଂ ଟାଇଟାନିୟମ୍ ଭଳି ରଣନୈତିକ ଧାତୁ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଏବଂ ବାଲେଶ୍ୱରରେ ମିଳିଥାଏ ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଆଇରନ ଓର୍ ଗଚ୍ଛିତ ପରିମାଣ ୪ ହଜାର ନିୟୁତ ଟନ୍ ଅତିକ୍ରମ କରେ । କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ଉତ୍ପାଦନରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହା ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନର ୬୦% ରୁ ଅଧିକ ଅବଦାନ ରଖିଛି । ଏହି କ୍ରମରେ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଏବଂ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏବଂ ଏହି କରିଡ଼ର୍ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଦାନ କରେ । ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ବକ୍ସାଇଟ୍ ର ବିଶାଳ ଭଣ୍ଡାର ରହିଛି, ଯାହା ଭାରତର ମୋଟ ୧,୫୦୦ ନିୟୁତ ଟନ୍ ରୁ ପ୍ରାୟ ୫୧% ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ । ଏହି ଗଚ୍ଛିତଗୁଡ଼ିକର ରଣନୈତିକ ଶୋଷଣ ସ୍ଥାନୀୟ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିକାଶକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବ । ରାଜ୍ୟରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର କୋଇଲା ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି, ଯାହା ସମ୍ଭବତଃ ୫୦ ହଜାର ନିୟୁତ ଟନ୍ ରୁ ଅଧିକ ହେବ । କୋଇଲା ମୁଖ୍ୟତଃ ଅନୁଗୁଳ ଅନ୍ତର୍ଗତ ତାଳଚେର ଏବଂ ସୁନ୍ଦରଗଡ/ଝାରସୁଗୁଡା (ଇବ୍ ଭ୍ୟାଲି) ରେ ଅବସ୍ଥିତ ତାପଜ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଶିଳ୍ପକୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ ।
